ኢት-ኢኮኖሚ      /ET- ECONOMY

 ክፍል አንድ    

(METEC MILLIONERS IN THE NAME OF BRIBE-VITAIZATION)  /ለሜቴክ የሙስና አጣሪ ኮሚቴ የተላከ አባት ጅብ ከሁለት ልጆቹ ጋር ሆኖ አንድ ወደል አህያ አግኝተው አባትየው ብቻውን አህያውን በላና በአካባቢው ሰዎች ተከበቡ ይባላል፡፡ አባት ጅብ ዱላው ሲበዛበት ልጆቹ እንዲያግዙት እተጣራ ተመፀነ፡፡

ልጄ ማንሾለላ፣

ምን ሰጠህኝ ከአንድ ጆሮ ሌላ!

ልጄ መዝሩጥ፣

እንደበላህ እሩጥ! አሉት ይባላል፡፡ ‹‹ማነሺ ባለሣምንት!!!››

 የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (Metals and Engineering Corporation (METEC)፣ የህወሃት የጦር አበጋዞች መንግስት፣ በመከላከያ ሚኒስትር ስር የተዋቀረው የእንግዴው ልጅ ብኢኮ/ሜቴክ፣  ከደርግ ወታደራዊው መንግስት፣ መከላከያ ሠራዊት የተወረሱ ፋብሪካዎች ሥራ የጀመረ የእንግዴ ድርጅት ነው፡፡ ሜቴክ በ2010 እኤአ በአስር ቢሊዩን (10,000,000,000) ብር መነሻ ካፒታል ተመሠረቶ ሥራ ሲጀምር ከደርግ መከላከያ ሠራዊት የተወረሱ አስራ ሁለት ሜካናይዝድ ፋብሪካዎች ሥም በመቀየርና በወታደራዊ ሣይንስ የተካኑ የሠራዊቱ አባላቶች ዕውቀትና ልምድ ማርኮ የተዋቀረ እንግዴ የወያኔ ድርጅት ነው፡፡ በአሁኑ ግዜ በህወሃት/ኢህአዴግ መንግስት  ዘመን እንግዴው ሜቴክ ተንሰራፍቶ፣  ከስባ አምስት እስከ መቶ ፋብሪካዎች በላይ ያሰባሰበ  ድርጅት ለመሆን ችሏል፡፡ የህወሃት ሜቴክ ጀነራል ማኔጀር ብርጌደር ጀነራል ክንፉ ዳኘው ሲሆኑ እንዲሁም ምክትል ጀነራል ማኔጀር ኮለኔል ጠና ኩርንዲ ይባላሉ፡፡ ሜቴክ ኮርፖሬሽን ከ13000 ሠራተኞች ሲኖሩት ከነዚህ ውስጥ 1000 ዎቹ ማሃንዲሶች ናቸው ይሉናል፡፡

በኢትዮጵያ ‹‹ወታደራዊ የመንግስት የልማት ድርጅቶች›› ነቀላና ተከላ የተኮላሸው ለዚህ ነው፤ ከደርግ ወታደራዊ መንግሥት ወደ ዘረኛ የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥት ተሸጋገረ፡፡ የኢትዮጵያ ብሄራዊ መከላከያ ሠራዊት ተቋማቶች በወያኔ ጠባብ ዘውጌ ሠራዊት ከተተካ 26 ዓመታት ተቆጠረ፡፡ ከነዚህ ‹‹ወታደራዊ የመንግስት የልማት ድርጅቶች›› ውስጥ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት የመከላከያ ሚኒስትር ስር የተቋቋመው፣ የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን ስም ከወታደራዊ መንግስት ንብረትነት ወደ ሕወሃት መንግስት ንብረትነት ሽግግር በስመ-ፕራይቨታይዜሽን ስም የተሸጋገሩ ዋና ዋናዎቹ የህዝብ ኃብቶች ቀጥሎ በዝርዝር ይቀርባሉ፡፡

(1) የደጀን አቨየሽን ኢንጂነሪንግ ኮምፕሌክስ (Dejen Aviation Engineering Complex (DAVEC) በወታደራዊው መንግስት በ1984 እኤአ በኢትዩጵያ አየር ኃይል የተመሠረተው  የአውሮፕላን ማደሻና መመርመሪያ ማዕከል በመሆን ከፍተኛ የአየር ኃይል አውሮፕላን ጥገናና እድሳት ሥራ በማድረግ ይታወቃል። ከአዲስአበባ 47 ኪሎ ሜትር ርቀት በደብረዘይት ከተማ የሚገኘው ኢንደስትሪ በስሩ፣ ስምንት የነበሩ ፋብሪካዎች በማደራጀት የማይንቀሳቀስና ተንቀሳቃሽ የአውሮፕላን ክንፍ ማምረቻ ፋብሪካዎች፣ ኤሮስፓስና ሜካኒካል ፋብሪካ፣ አቪዩኒክስ ሲስተም ኢንቲግሬሽን ፋብሪካ፣ ፓወር ፕላንት  ፋብሪካ፣ የአውሮፕላን አካልና መቃን አቋም/ስትራክቸር ፋብሪካ፣ ዩኤቪ ምርቶች ፋብሪካና የአውሮፕላን ጥራትና ችሎታ መፈተሻ ማዕከል ፋብሪካዎች በህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ተገንብቶ ነበር፡፡ የቀ.ኃ.ሥና የደርግ ዘመን ‹‹ወታደራዊ የመንግስት የልማት ድርጅቶች›› ዛሬ በወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ ተካሄደበት፡፡ በ2010እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት  ዘመን ድርጅቱ ዳቦ ሳይቆረስ ደጀን አቨየሽን ኢንድስትሪ ተብሎ በ(ብኢኮ) ንብረት ሆኖ ተወረሰ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሌተናል ኮነሬል ኪዱ ፀጋዬ እና ሜጀር ሃይለ ገብረ ጊዮርጊስ እንደሆኑ ይታወቃል፡፡

(2) ጋፋት ኢንጂነሪንግ ፋብሪካ (Gafat Engineering Factory) በወታደራዊው መንግስት በ1989 እኤአ ኤኬ-47  እና አርፒጂ ቀላል  መትረየስ ጠመንጃ በማምረት ይታወቃል፡፡ ፋብሪካው ከአዲስአበባ ደቡብ ምስራቅ 65 ኪሎሜትር ርቀት ላይ ሲገኝ፣ ፋብሪካው በ4,412 ስኮየር ኪሎሜትር ቦታ ላይ የተገነባ ነበር፡፡ፋብሪካው በተጨማሪ ኤኬ 103፣ 40 ሚሊሜትር የቦንብ አውዘግዛጊና ሌሎች አቶማቲክ መሣሪያ በጦር መኪናዎችና በሂሊኮፕተር ላይ የሚገጠሙ ላውንቸር፣ ማኑፋክቸሪንግ የጦር መሳሪያ መለዋወጫና ብረት በማቅለጥና ምስል መቅረፅና በመጫን ምርቶችን አምርቶ ለገበያ የማቅረብ አላማ አካቶ ፋብሪካዉ ያመርት ነበር፡፡ የጋፋት  የመሳሪያ ኢንደስትሪ ስድስት ፋብሪካዎችን ያካትታል እነሱም፣ አነስተኛ የነፍስ ወከፍ መሣሪያ ማምረቻ፣መካከለኛ ካሊበር ማምረቻ ፋብሪካ፣ሮኬት ላውንቸር እንዲሁም ሞርታርስ ፋብሪካ ማምረቻ  እና ከባድ መሳሪያ የመድፍ ማምረቻና ቅርብ ርቀት የሚተኩስ ጠመንጃ ፋብሪካ ማምረቻ ፣እንዲሁም የመሣሪያ መለዋወጫ ማኑፋክቸሪንግ ፋብሪካዎችና በህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በ2002እኤአ በህወሃት/ኢህአዴግ መንግስት  ዘመን ካንፓኒው ስሙን በመቀየር ጋፋት የመሳሪያ ኢንደስትሪ (Gafat Armament Industry) በመባል  የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተወረሰ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሜጀር ግሩም ገብረኪዳንና ሜጀር አፅብሃ ገብሬ እንደሆኑ ይታወቃል፡፡

(3) የናዝሬት የትራክተር መገጣጠሚያ ፋብሪካ (Nazareth Tractor Assembly Plant (NTAP)በወታደራዊው መንግስት በ1984እኤአ  ከአዲስ አበባ ከተማ 90 ኪሎ ሜትር ርቀት በናዝሬት ከተማ ውስጥ በ114,388 ስኩየር ሜትር ቦታ ላይ የተገነባ ነው፡፡ ፋብሪካው  ትራክተር በመገጣጠም፣የውሃ መርጫ ማጠጫ/ፓምፕ እንዲሁም የተለያዩ የግብርና መሣሪያዎች መገጣጠሚያና መለዋወጫ ምርቶች በመስራት ይታወቅ የነበረ ነው፡፡ በ2010እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት  ዘመን ስሙ ተቀይሮ  የአዳማ የግብርና ማሽነሪ ኢንደስትሪ (Adama Agricultural Machinery Industry (AAMI) ተብሎ የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተወረሰ፡፡ የናዝሬት የትራክተር መገጣጠሚያ አራት ፋብሪካዎች ስብስብ ነበር፣ ወታደራዊው ፋብሪካና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሻንበል ሚኪያስ ሜጋ ይባላሉ፡፡

(4) የናዝሬት የልብስና ጨርቃ ጨርቅ ኢንደስትሪ በወታደራዊው መንግስት በ1987እኤአ፣የልብስና ጨርቃ ጨርቅ  ፋብሪካ፣የልብስ መስፍያ ፋብሪካ፣ፓራሹትና የዕቃ ማንሸራተቻ ፋብሪካ፣የጫማና የእጅ ጎንት ፋብሪካና የቤት ዕቃዎች ማምረቻ ፋብሪካ የመሳሰሉትን በማምረት ይታወቃል፡፡ ፋብሪካው ከአዲስ አበባ ከተማ 105 ኪሎ ሜትር ርቀት በናዝሬት ከተማ ውስጥ ይገኛል፡፡በ2010እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት  ዘመን የአዳማ የልብስ ኢንደስትሪ (Adama Garment Industry (AGI) ተብሎ በብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተወረሰ፡፡ ወታደራዊው ፋብሪካና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሜጀር ከተማ አብዲ ይባላሉ፡፡

(5) የአቃቂ መሠረታዊ ብረታ ብረት ኢንደስትሪ (Akaki Basic Metals Industry (ABMI) በወታደራዊው መንግስት በ1989እኤአ በመባል ልዩ ልዩ ከፍተኛና ዝቅተኛ መገጣጠሚያና ማኑፋክቸር መለዋወጫዎች እንዲሁም የካፒታል ጉድስ ማለትም የስኳር ማምረቻ ወፍጮ ፍብሪካ፣የስኳር ማቀነባበሪ ማፍያና መቀቀያ መለዋወጫዎች፣የብረት ካሶችና የብረት ሠፌዶች፣የጉድጎድ የብረት ክዳኖችና መቃኖች እና ተንቀሳቃሽ የብረት ዘንጎች በማምረት ይታወቃል፡፡ፋብሪካው ከአዲስ አበባ ከተማ 25 ኪሎ ሜትር ርቀት በአቃቂ ከተማ ወጣ ብሎ ይገኛል፡፡በ2010እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት  ዘመን የመንግስት ልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ( Privatization and Public Enterprises Supervising Agency ) አማካኝነት በብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተወረሰ፡፡

ፋብሪካዎችና በህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሜጀር ጀማል አብዲልከድር እና ሻንበል ሙሳ ይማም  ይባላሉ፡፡

(6) የብሸፍቱ አውቶሞቲቨ ኢንደስትሪ (Bishoftu Automotive Industry (BAI) በኢህአዴግ መንግስት በ1999 እኤአ በብሄራዊ መከላከያ ሚኒስትር አስተዳደር የተመሰረተ ፋብሪካ ነበር፡፡ ፋብሪካው ከአዲስ አበባ ከተማ 45 ኪሎ ሜትር ርቀት በደብረዘይት ከተማ ውስጥ ይገኛል፡፡ፋብሪካው ወታደራዊና የህዝብ ትራንስፖርት አውቶብሶች፣ የከተማ ውስጥ አውቶብሶች፣ የጭነት መኪናዎች፣ ፒክ አፕ መኪናዎችና ሲዩቪ መኪኖች ይገጣጥማል፡፡ በ2010 እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተዘዋወረ፡፡ ፋብሪካውና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሌተናል ኮነሬል ገብረ መድህን ገብረ ሥላሴና ሻንበል አብዱልፈታ ናስር ይባላሉ፡፡

(7) የኢትዩጵያ ፕላስቲክ ኢንደስትሪ ( Ethiopia Plastics industry) በቀ.ኃ.ስ ዘመን በ1960እኤአ የተገነባው ፋብሪካ ነበር፡፡ በ1973 እኤአ በወታደራዊው መንግስት 55 በመቶ የመንግስት ኃብትነትና ቀሪውን 45 በመቶ ለባለቤቱ ድርሻ ንብረትነት በመስጠት ፋብሪካው ቀጠለ፡፡በ1978 እኤአ ፋብሪካውን የደርግ መንግስት ሙሉ በሙሉ ወረሰው፡፡ የፋብሪካው ምርቶችም፣ የተለያዩ የፕላስቲክ ምርቶች፣ የሽቦና የኬብል ምርቶች፣ ተጣጣፊና ደረቅ ኮንዲዩቶች፣ ፒፒር እና ኤችዲፒኢ ቱቦዎች/ፓይፖች፣ ፖሊቲሊን ምርቶች ማለትም የፊልም ፓኮዎች፣ ተጣጣፊ መጠቅለያ ሽፋን፣ የገበያ ቦርሳዎች፣ ፖሊቲሊን ቱቦዎች፣ ረዥም የላስቲክ ቱቦ፣ የኢንደስትሪ ቦት ጫማዎች፣ እና መገናኛ ሣጥኖች በማምረት ይታወቃል፡፡ በ2011እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ዳግም ተወረሰ፡፡ ፋብሪካው ዋና መስሪያ ቤት በአዲስአበባ በሜክሲኮ አደባባይ አካባቢ ሲሆን የፋብሪካው ማምረቻ ቦታ በገርጂ ይገኛል፡፡ ፋብሪካውና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ አቶ ጋሻው ይመር ይባላሉ፡፡

(8) ህብረት ማኑፋክቸሪንግና የማሸን ግንባታ ኢንደስትሪ Hibret Manufacturing and Machine Building Industry (HMMBI) በቀ.ኃ.ስ ዘመን በ1945 እኤአ የተገነባው ፋብሪካ ነበር፡፡ HMMBI has five factories:  machine building factory, material treatment and engineering factory, mechanical subsystem factory, precision machinery factory and conventional manufacturing factory. The manufactured products primarily serve as input into a wide variety of industrial machinery used by agencies in the public and private sectors. በ2010እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት በብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተወረሰ፡፡ ፋብሪካው በአዲስአበባ በሜቴክ ዋና መስሪያ ቤት አጠገብ ይገኛል፡፡ ፋብሪካውና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሜጀር ተሰማ ግደይ ይባላሉ፡፡

(9) ሃይ-ቴክ ኢንደስትሪ (Hi-Tech Industry (HTI) ፋብሪካው ከአዲስ አበባ ከተማ 40 ኪሎ ሜትር ርቀት በለገዳዲ ከተማ ውስጥ ይገኛል፡፡Production and assembly of communication radios (both for military and commercial purposes), various types of radar systems, electronic devices such as TV sets, electromechanical devices such as energy meters, harmonic analyzers, optical devices such as night vision devices, thermal imagers, and security cameras, other electronic technology products.

በ2011እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተቆቆመ፡፡ ፋብሪካውና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሜጀር በሪሁ ግደይና ሻንበል ጋሻው ይባላሉ፡፡

(10) ሆሚቾ የጦር መሣሪያ ኢንጅነሪንግ ኢንደስትሪ (Homicho Ammunition Engineering Industry (HAEI)በ1987 እኤአ በወታደራዊው መንግስት ዘመን፣ ፕሮጀክት 130 በመባል የተገነባው ማኑፋክቸሪንግና የጦር መሣሪያ ማምረቻ ፋብሪካ ሲሆን ፋብሪካው ከአዲስ አበባ ከተማ 140 ኪሎ ሜትር ርቀት በምስራቅ ሸዋ ዞን(አንቦ/ ጉደር) በ980,000 ስኩየር ሜትር (በ224 ሄክታር) ላይ የተገነባ ፋብሪካ ነበር፡፡ ፋብሪካውን የገነቡት የሰሜን ኮሪያና የራሽያ መንግስታቶች በህብረት ነበር፡፡ ከዛም የሰባት ፋብሪካዎች ስብስብ ሲሆን እነሱም የአነስተኛና መካከለኛ የጦር መሣሪያ ማምረቻ፣ከፍተኛ የጦር መሣሪያ ማምረቻ  ግምጃ ቤት ፋብሪካ፣ የሣጥንና የመርከብ ጥገና፣የፈንጂና የሚሽከረከር/ውልብልቢት ማምረቻ ፣የሮኬት ማምረቻ፣ባልቦላ ወይም የመብራት ቆጣሪና የፈንጂ ማምረቻ ፋብሪካዎች ያጠቃልላል፡፡ በ2010 እኤአ በህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ተዘዋወረ፡፡ ፋብሪካውና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ኮሎኔል ሃድጉ ገርብጊርጊስና ሜጀር ዘውዱ አለፈ ይባላሉ፡፡

(11) የብረት ፋብሪኬሽን ኢንደስትሪ (Metal Fabrication Industry) ብረታ ብረት የፈጠራ ሥራ ኢንደስትሪ፣  ፋብሪካው በአዲስአበባ ከተማ በልደታ ክፍለ-ከተማ ውስጥ ከሜቴክ ዋና መስሪያ ቤት አጠገብ ይገኛል፡፡ ፋብሪካው በብረት ፈጠራ ሥራ ዋናዎቹ የግንባታ ማሽነሪዎች፣የአውቶቡስ አካልና መቃን መሥራት፣ ጀልባ ሥራ፣ ከባድ እቃ ማንሻ መሣሪያ ለፎቅ፣ የግንባታ አሳንሱር፣ የኤሌትሪክ ማከፋፈያ ማማ፣ ተገጣጣሚ ቤቶች ማምረቻ፣ እንዲሁም የቅጂና መጫን ምርቶች ያካትታል፡፡ ፋብሪካውና ህብረ-ብሄራዊው ሠራዊት ላይ ወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ አካሄደ፡፡በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሻንበል ቢቂላ በቃና እና ጌታሁን ገብረ ትንሣይ ይባላሉ፡

(12) የኢትዮጵያ ኤሌትሪክ ኃይል ኢንጅነሪንግ ኢንደስትሪ (Ethiopia Power Engineering Industry (EPEI) የፋብሪካው አጠቃላይ ጥናትና እቅድ ከውጭ የመጡ በግሉ ዘርፍ የተሰማሩ ኢትዮጵያውያን ሲሆን ፍቃድ ተከልክለው ከቆዩ በኃላ በ2010እኤአ  በሜቴክ ጥናቱ ተሰርቆ ፋብሪካው ተመሠረተ ፡፡ ፋብሪካው ከአዲስአበባ ከተማ 20 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል፡፡ ካንፓኒው በስሩ ሰባት ፋብሪካዎችን ያካትታል፣ እነሱም የትራንስፎርመር ማምረቻ ፋብሪካ፣ የኤሌትሪክ ሽቦና ቱቦ ማምረቻ፣ አውቶማቲክ የኤሌትሪክ ኃይል ማስተካከያ፣ የኤሌትሪክ ኃይል የሚተላለፍበት/ ስብስቴሽን ጥገናና መለዋወጫ ማምረቻ፣ የፀሃይ ብርሃን ማጠራቀሚያ ባርድ ማምረቻ፣ የሞተርና የጀነሬተር ማምረቻና፣ የሞተር፣ እንዲሁም በፈሳሽ ወይም በዓየር የሚሽከረከር/ተርባይን ሞተር ማምረቻ ፋብሪካዎች ናቸው፡፡ ፋብሪካውና የግሉን ዘርፍ ሥራ የነጠቀ ህብረ-ብሄራዊው የእውቀት ክህሎትን ያጨለመ በወያኔ የዘር ነቀላና ተከላ የተከወነ ነው፡፡ በአሁኑ ግዜ ጀነራል ማናጀሩ ሜጀር አስፋ ዩሃንስና ሻንበል ዘመድኩን ይባላሉ፡፡

በተጨማሪም የኢትዮጵያ ኤሌትሪክ ኃይል ኢንጅነሪንግ ኢንደስትሪ የኤሌትሪክ ሽቦና ቱቦ ማምረቻ ፋብሪካ እንዲሁም ከ400 KV እና 500 KV ከፍተኛ ቮልቴጅ የኤሌትሪክ መስመር ማስተላለፊያ ተሸካሚዎች( high-voltage electricity- transmission cables,) በሁለት መቶ ሚሊዩን ብር ወጭ  ለታላቁ የኢትዩጵያ ህዳሴ ግድብና ለግልገል ጊቤ ሦስት ፕሮጀክቶች ሥራ ተሠጥቶታል ፋብሪካውም ከአዲስአበባ ከተማ 70 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው ሞጆ ከተማ ውስጥ ተገንብቶል፡፡ “The Ethiopian Power Engineering Industry inaugurated a wire and cable factory which is one of its eight factories built in the Modjo town at a cost of 200 million Birr to produce electric cables that can carry 400 and 500 KV, especially for the power transmission of the Grand Renaissance and Gibe III dams.”

በአሁኑ ግዜ  በህወሃት/ኢህአዴግ መንግስት በመከላከያ ሚኒስትር ሥር የሚገኘው፣የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ብኢኮ) ከስባ አምስት እስከ መቶ ፋብሪካዎች በላይ በስሩ ያሰባሰበ  ድርጅት ሲሆን የፋብሪካዋቹ፣ የሥራ ዘርፎች፣የካፒታላቸው መጠን፣የግብር አከፋፈላቸው፣የስም ዝርዝራቸውን፣የሚገኙበት ቦታ፣ጀነራል ማናጀራቸው፣የኦዲት ሪፖርታቸው ለህዝብ ይፋ አይደሉም፡፡ የህወኃት የጦር አበጋዞች በኢትዮጵያ ‹‹ወታደራዊ የመንግስት የልማት ድርጅቶች›› ነቀላና ተከላ የተኮላሸው፤በወያኔ የዘር ሞኖፖሊ በማዋቀር ለህገ-መንግስቱና ለህግ ተገዥ ያለመሆን ስርዓት ለአለፉት ሃያ ስድስት ዓመታት በመገንባት ላይ ይገኛሉ፡፡ 

ሜቴክ በኢትዩጵያ  ኢኮኖሚ ዘርፎች በሲቪልና በወታደራዊ መስኮች፣ ያለ ሕግ የሚንቀሳቀስ የህወሃት የንግድ ካንፓኒ ሲሆን፣የግሉን ዘርፍ ያገለለና የሃገሪቱን ኢኮኖሚ ወደ ዕዝ ኢኮኖሚ የመለሰ ስርዓት መሆኑንና ከደርግ ስርአት ውድቀት መማር ያልቻለ፣ለማንም ህሊና ላለው ዜጋ ሁሉ ግልጽ ነው፡፡ የሃገራችንን ኢንደስትሪ/መኑፋክቸሪንግ/ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ባለሃብቶች ቀስ በቀስ ድጋፍ ከተደረገላቸው ማደግ ይችላሉ፡፡ በልማታዊ መንግስታት በቻይና፣ደቡብ ኮሪያና፣ታይዋን በመሳሰሉት ሀገራቶች በኢንደስትሪ/መኑፋክቸሪንግ/ዘርፍ በተሰማሩ  በሲቨሉ ህብረተሰብ እውቀትና ስልጠናና በመንግስት ድጋፍ የኢንደስትሪ ዘርፍ አድጎል፡፡  የህወሃት ልማታዊ መንግስት  በመከላከያ ሚኒስትር ስር በተገነባው፣የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን ሃገሪቶ የኢንደስትሪ ዘርፍ እድገት በምንም ተዓምር አይመጣም፡፡ የግሉን ዘርፍ ደፍጥጦ በመከላከያ ሠራዊት የኢንደስትሪ አይገነባም፡፡ በሌሎች ሃገራትም በዚህ መንገድ የተገኘ የኢኮኖሚ እድገትና ግኝት የለም፡፡ የህወሃት የጦር አበጋዞች፣ ጀነራል መኮንኖቹ በአዲስአበባና በየክልሎቹ ከተሞች ፎቆች የሚገነቡት ዋነኛ የገንዘብ ምንጭ በመሆን የምትታለበዋ ላም ሜቴክ መሆኖ ያደባባይ ሚስጢር ነው፡፡በመንግስት ልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ፣ ከደርግ መንግስት ለህወሃት  መንግስት ‹የማፍያ መንግስታዊ ሞኖፖሊ› የህዝብ ኃብትን የወረሰና ያሸጋገረ፣ የእዝ መንግስታዊ ኢኮኖሚ የዘረጋ መሆኑን፣ የዓለም ባንክና  አይኤም ኤፍ እውቅና የሰጠው፣የአውሮፓና አሜሪካ መንግስታት የኢኮኖሚ ጠበብት የሚያውቁት ሃቅ ነው፡፡1986እኤአ በመንግስት ልማት ድርጅቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ ተቆቁሞ በወታደራዊው መንግስት ከግለስብ ኢንቨስተሮች የወረሰውን 365 መንግስታዊ ድርጅቶች ወደ ግል ዘርፍ አዘዋውራለሁ ቢልም አሰራሩ መልሶ፣ ከደርግ ወደ ህወሃት መንግስታዊ ኃብትነት የተዘዋወረ የወያኔ መንግስታዊ ሞኖፖሊ ሆነ፡፡ የመንግሥታዊ ዘርፍ፤ነቀላና ተከላ!!! ዝውውር ከደርግ ወደ ህወኃት የፖለቲካ ድርጅት ተሸጋገረ፡፡

የደርግና የህወሃት መንግሥት የኢኮኖሚ ፖሊሲ የካፒታሊስቱን ነፃ ገበያ ኢኮኖሚ በመተው፣ መንግስታዊ ሞኖፖሊ በመፍጠር አገሪቶን ወደ እዝ ኢካኖሚ ከተዋታል፡፡ የህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስታዊ የልማት ድርጅቶችን የገዥው ፓርቲ የንግድ ድርጅቶች የአገሪቱን ኢኮኖሚ ዘርፎች ተቆጣጠሩ፡፡ መንግስታዊ ሞኖፖሊ በቴሌካምኒኬሽን፣ በኤሌትሪክ ኃይል፣ በባንክ፣ በኢንሹራንስ፣ በአየር ትራንስፖርት፣ በመርከብ መጎጎዣ፣ የስካር ፋብሪካዎች፣ እርሻዎችና የመሬት ኃብት በወያኔ መንግስት ቁጥጥር ስር ይገኛሉ፡፡ የሃገሪቱ የሲሚንቶ ፋብሪካ፣ የትራንስፖርትና የጭነት መጎጎዣዎች፣ የማዳበሪያ ፋብሪካና የጨርቃጨርቅ ፋብሪካዎች በአመዛኙ በህወኃት መንግስት፣ በኢፈርት፣ሜቴክና ሜድሮክ  ኃብቶች ናቸው፡፡

ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር የሃገሪቱን የኢኮኖሚ ትስስር መሪ ዶክተር ደብረፂዋን ገብረሚካኤል ሜቴክ በሃገር ውስጥና ከባህር ማዶ ሃገራት የቢዝነስ አጋሮቹ ጋር በመሆን ወደሃገር ውስጥ የሚገቡ ምርትና ሸቀጦችን በመተካት የውጭ ምንዛሪ ለማዳን ሜቴክ ይንቀሳቀሳል ቢሉም ሜቴክ የሰራው ምርትና ያዳነው የውጭ ምንዛሪ ደፍረው አልገለፁም፡፡ ሜቴክ መንግስታዊ ሞኖፖሊ እንደሆነ የግሉን ዘርፍ ስራ እየነጠቀ እንደሆነ ዶክተሩ የሚመሩት ቴሌኮም ከዓለማችን ካሉ ሃገራት የመጨረሻ ተርታ ውስጥ መሆኑን መረዳት ተስኖቸዋል፡፡

መንግስታዊ ሞኖፖሊ የግሉን ዘርፍ ኢኮኖሚ በማቀጨጭና በማቆርቆዝ ላይ ይገኛሉ፣ ነፃ ገበያ ባለመኖሩና የተመቻቸ የገበያ ውድድር ህግ ባለመኖሩ፣ የመንግስት ቢሮክራሲ የህግ ደንብና አፈፃፀም በግሉ ዘርፍ ላይ ከሚፈፀሙ አድሎዎች መኃል ለመጥቀስ (1) ከባንክ ብድር የማግኘት ዕድል፣ ለኢፈርት፣ ሜቴክ፣ሜድሮክ የመሳሰሉ ድርጅቶች የኢትዩጵያ ንግድ ባንክ የሚያበድረው ብድር አድሎ የተሞላበት ነው፡፡ ለጀነራል ፃድቃን ገብረ ትንሳይ ለተቆቆመው ራያ ቢራ ፋብሪካ ባንኩ 910 ሚሊዩን ብር እንዲያበድር ቀጭን ትእዛዝ ተሰጥቶ ተበድረዋል፡፡  (2) ፋጣንና ቀልጣፋ የጉምሩክ አገልግሎት የማግኘት እድል (3) የውጭ ምንዛሪ በቅድሚያ የማግኘት እድል (4) የመንግስት ጨረታን ያለውድድር የማግኘት እድል (5)የሃገር ውስጥና የውጭ ገበያ የማግኘት እድል (6)የመሬት ጥያቄ ለመንግስትና ለግሉ ዘርፍ ለተሰማሩ አድሎ መኖር (7) የመንግስት ግብር በመንግስታዊና በግሉ ዘርፎች ያለ ልዩነት (8) በብሔራዊ ባጀት ‹የመንግስት የልማት ድርጁቶች› አጠቃላይ ባጀት ይገለፃል እንጂ የተናጥል ባጀታቸው ለህዝብ ይፋ አለመደረግ፣ እንዲሁም የኦዲት ሪፖርት ከኢትዩጵያ ዓየር መንገድ በስተቀር የሌሎቹ ‹መንግስታዊ ልማት ድርጅቶች› ተደርጎ አይታወቅም፡፡ እነዚህ ድርጅቶችን በቦርድ የሚያስተዳድሩት የህወሃት/ ኢህአዴግ መንግስት ሹማምንቶች፣ የፖለቲካ ካድሬዎችና የጦር ጀነራል መኮንኖች ሲሆኑ በትምህርትና በእውቀት ነፃ ውድድር የተያዘ ሥራ ባለመሆኑ ብዙዎቹ ለኪሳራ ይዳረጋሉ፡፡  

በኢትዩጵያና ሌሎች ታዳጊ አገሮች ውስጥ የመንግስት ልማት ኢንተርፕራይዝና ኮርፖሬሽኖችን  ንብረቶች ወደ ግሉ ዘርፍ መተላለፍና መሸጥ ዋነኛ ምክንያቶች መኃል፣ የገንዘብ አያያዝ ብክነትና ሙስና  በየግዜው እየጨመረ መሄድ፣ንብረቶቹን የማስተዳደር ብቃት ደካማነት በዚህም ምክንያት በየአመቱ የመንግስት ድጎማ  እየተደረገላቸው በኪሳራ መስራታቸው ነው፡፡ የመንግስታዊ ፋብሪካዎች አስተዳደራዊ ስርዓት በዘመዳ ዘመድ ሥራዎች መጠመድ፣ በሙስና መጨማለቅና ነፃ የገበያ ስርዓት በመክላት ሃገሪቱን ወደ እዝ ኢኮኖሚ በመዝፈቅ፣ ኢኮኖሚያዊ ፍልስፍና አልባ የማፍያ ስርዓት ዛሬም ተክለዋል፡፡

ከወታደራዊ መንግስት ንብረትነት ወደ ሕወሃት መንግስት ንብረትነት ሽግግር  ከፕራይቨታይዜሽን ስም የተሸጋገሩ በተለይ፣የመከላከያ ሠራዊቱና የደህንነት ከፍተኛ ሹማምንቶች በተለይ ጀነራል መኮንኖቹና ሹማምንቱ በመለስ ዜናዊ ፍልስፍና  ሠራዊቱ ለህወሃት መንግስት ታማኝ ሆኖ እንዲቀጥል በተለያዩ ጥቅማ ጥቅሞች በመግዛት፣መኖሪያ ቤት፣ሁለት ሦስት መሬትቶች እንዲሸጡና ቤት እንዲሰሩ በማመቻቸት፤ ከአንድም ሁለት ሦስት መኪኖች ለቤተሰባቸው መጠቀሚያ ጭምር በመስጠት፣ሲታመሙ ውጭ ሃገር ልኮ በማሳከም፣ለበታች ሹማምንቶችም ኮንዶሚኒም ቤቶች ገንብቶ በመስጠትና የቤት መስሪያ ቦታ በመስጠት ይደልላሉ፡፡ በወታደራዊ መንግስት ከግለሰብ ኢንቨስተሮች የተወረሱትን ንብረቶች ወደ ሕወሃት መንግስት ንብረትነት በማሸጋገር የሜቴክ ዓይነት ድርጅቶች በማቆቆም  የህወሃት ጀነራል መኮንኖችና ሹማምንቶችን በንግዱ ዓለም በማስመጥ፣ በሙስና በማጥመቅ፣ በዘመዳ ዘመድ በመጠቃቀም፣ ህዝቡን አፍኖ በመግዛት የስልጣን መንበራቸውን ማስጠበቅ ዋነኛ ዓለማቸው ነው፡፡

በዚህም ምክንያት በብዙ ታዳጊ አገሮች የፕራይቤታይዜሽን ሽግግር በብቃት፣ በእኩልነትና በግልፅነት ለማካሄድ አስፈላጊው ግዜና ጥናት ባለመካሄዱ የተኮላሸ ለመሆን በቅተዋል፡፡ በታዳጊ አገሮች ውስጥ የገበያ ውድድር ያለመኖር፣የመዋለ-ንዋይ ፍሰት ደካማነት፣ የፋይናንሻል ሃብት እጥረትና የግሉ ዘርፍ በኢኮኖሚው ውስጥ የሚጫወተው ሚና ደካማነት ወዘተ ተደማምሮበት የፕራይቬታይዜሽን ሽግግር የተጨናገፈ ለመሆን በቅቶል፡፡ በኢትዬጵያ የፕራይቬታይዜሽን ሽግግርና ሂደት በቂ በሆነ የአገር ውስጥና የባህር ማዶ ኢንቨስተሮች ባለመሳተፋቸው ምክንያት አብዛኛዎቹ የመንግስት ኮርፖሬሽኖችንና  ንብረቶች ባለቤትነትን ወደ ኢፈርት፣ሜቴክና ሜድሮክ የመሳሰሉ ካንፓኒዎችና ንብረትነት ማዘዋወራቸው የባህር ማዶ ኢንቨስተሮች ያገለለና ያለ ገበያ ውድድር ለጥቂቶች ያለዋጋቸው የተቸበቸቡ የህዝብ ንብረቶች መሆናቸውን መገንዘብ ይቻላል፡፡ በኢትዬጵያ የመንግስት ልማት ድርጅቶች ዓላማዎች፣እንደ አዋጅ ቁጥር 146/1998 አንቀፅ 3 መሠረት ዋና ዓላማዎች ውስጥ፣ መንግስት ለሚያከናውነው የምጣኔ ሃብት እድገት የገቢ ምንጭ በመሆን የገንዘብ ፍሰቱን በቀጣይነትና በዘላቂነት ማጠናከር፣የመንግስት በሃገሪቱ ኢካኖሚ እድገት ሚናና ተሳታፊነት እንዲጎለብት በማድረግ ትልቅ አስተዋፅዖ ማድረግ፣እንዲሁም መንግስት የሃገሪቱን ኢኮኖሚ እድገት ለማፋጠን የግል ዘርፉን ኢኮኖሚ ለማበረታታትና ለማስፋፋት የሚል ቢሆንም ከደርግ ወደ ህወሃት መንግስትዊ ሞኖፖሊነት የተሸጋገረ ኃብት ለመሆን በቅቶል፡፡

በኢትጵያ ተጨባጭ ሁኔታ በመነሳት ከ1996 እስከ ዲሴንበር 2000 እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር 166 የመንግስት ኮርፖሬሽኖችንና ንብረቶች ወደ ግሉ ዘርፍ ንብረትነት ተዘዋውረዋል፡፡ ከነዚህም ውስጥ 130ዎቹ በሜድሮክና ግለሰቦች ተገዝተዋል ከነዚህ ውስጥም 45ቱ ለኢህአዲግ አዲስ ፋና ድርጅት ሠራተኞች ተሸጠዋል፣10 በቢዝነስ ድርጅቶች፣36 ኢንተርፕራይዝ በመንግስትና መንግስታዊ በሆኑ ድርጅቶች በመከላከያ ሚኒስትር ስር ለተkkመው ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን ተሰጥተዋል፡፡

በኢትጵያ በግሉ ዘርፍ፣ በብረታ ብረትና ፋብሪካዎች ግንባታ ኢንቨስትመንት ላይ የተሳተፉ ከሃያ አራት በላይ ባለሃብቶችን በውጭ ምንዛሪ ችግር ይሰቃያሉ፣በኤሌትሪክ ኃይል እጥረት(63 በመቶ)፣ከውጭ በሚገባ ተመሳሳይ ምርቶች ውድድር(61 በመቶ)፣ ዝቅተኛ የሰው ሃብት ልማት/የእውቀት ደረጃ መኖር(70 በመቶ)፣የምርምርና የልማት ጥናቶች ያለመኖር(80 በመቶ)፣ከሣይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር ትብብርና ድጋፍ ማጣት እዲሁም የምርት አቅርቦታቸውን ለሃገር ውስጥ የግንባታ ዘርፍ ለማቅረብ ያለ ራዕይና የቴክኖሎጂ ሽግግር/ ልውውጥ አለመኖር በብረታ ብረት ኢንደስትሪ የግል ዘርፉ የተሰማሩ ባለሃብቶችን  ለኪሳራ የዳረጋቸው አንካüር አንካüሮቹ ችግሮች እንደሆኑ ጥናቱ አመላክቶል፡፡ለዚህ ይመስላል የግል ባለሃብቶቹ ‹‹ትልቁ ዓሣ ጥንንሾቹን ዓሣዎች ዋጦቸው›› በማለት ምሬታቸውን የሚገልፁት፡፡የብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን ሰው አልባ ድሮውን(ሰው የሌለው የጦር አውሮፕላን ሰራን ብለው)በኢትዩጵያ ቴሌቪዝን የውሸት ፕሮፓጋንዳ በመንዛት ይታወቃሉ፡፡ሜቴክ አውቶብስ፣ መኪናና ትራክተር ከመገጣጠም ያለፈ  ይሄ ነው የተባለ ሥራ አልሰራም!!! የድሮውን ሥራ ቀርቶብን የገበሬውን የእርሻ መሣሪያዎች ብታሻሸሉ ምን ያህል በተመሰገናችሁ ነበር!!!

“Ethiopia produces first military drone aircraft:-February 14, 2013 (ADDIS ABABA) – An Ethiopian military source has told Sudan Tribune that the country has built the first unmanned aerial vehicle (UAV) or drone which could be used for multiple purposes. After undergoing testing, the locally made drones, have demonstrated their capability of performing a number of militarily and civilian applications, according to the source.”

ምንጭ ድረ-ገፆች (Reference Websites)

  1. Ethiopia celebrates its first solar panel | PV-Tech, pv-tech.org/…/ethiopia_celebrates_its_first_solar_panel Cached

29 Jan 2013 … Project developer SKY Energy International and Metals Engineering … are
celebrating the fabrication of the first solar panel in Ethiopia.

  1. The Grand Renaissance Hydroelectric Project – Power Technology, power-technology.com/…/the-grand-renaissance-hydroelectric-project/Cached

The project is located around 750km northwest of the Ethiopian capital Addis …
increasing the current electricity generation capacity of Ethiopia by four times. …
Metals & Engineering Corporation (METEC) of Ethiopia is responsible for the …

  1. The Grand Renaissance Dam – Ethiopia’s greatest risk – Power …, power-technology.com/…/featuregrand-renaissance-dam-ethiopia- greatest-risk/Cached

25 Feb 2013 … Ethiopian dams could dry up the lakeIn April 2011 Ethiopia unveiled its … Power
Technology Market & Customer Insight Log In · Request Demo · About … will
boost Ethiopia’s economy by enabling it to export energy all throughout Africa. …
Power Corporation contracted the military-run Metals & Engineering …

  1. [PDF]Basic Metal and Engineering Industries (BMEIs): International …, grips.ac.jp/forum/af-growth/support_ethiopia/…/BMEIs.pdfCached

Ethiopia’s BMEI policy framework: (1) PASDEP II – trade and … from ore, scrap
and conversion of billet, slab etc.into primary metal products Strategy:sector
and technology.▫Mid-termHigher Education,Energy,Mineral Resources…

  1. [PDF]Critical Metals in Strategic Energy Technologies – Oakdene Hollins, oakdenehollins.co.uk/media/242/CriticalMetalsinSET.pdf

Similar

Critical Metals in Strategic Energy Technologies. 5. bottleneck to the
deployment of low-carbon energy technologies.African producing countries
are Democratic Republic of Congo, Ethiopia, Mozambique, Nigeria, Rwanda and
Uganda.

  1. Ethiopia’s Metals and Engineering Corporation to Receive Solar …, com/…/ethiopia-s-metals-and-engineering-corporation-to-receive-solar -as Cached

12 Apr 2012 … Ethiopia’s Metals and Engineering Corporation to Receive Solar Assembly Line
… Spire Corporation is a diversified company serving the solar energy, …
products and services based upon a common technology platform.

  1. 600 m contract awarded for Ethiopian steel plant development,engineeringnews.co.za/article/ethiopia-2012-12-07 Cached

7 Dec 2012 … $600m contract awarded for Ethiopian steel plant development … that offered us
high-quality European technology with a Chinese price,” says Al-Amoudi. …
including manufacturing, agriculture, energy, mining, tourism  nd …

  1. African Review , africanreview.com/ ‎ Cached Similar

The South African parliament’s portfolio energy committee has requested the
legislature to ratify a … Standard Bank to use Watson technology for South Africa

  1. Macroeconomic Handbook in 2011/2012፡ Access Capital’s
  2. The author is graduate student at John Hopkins University. Email: [email protected]

11.http:://www.ppesa.gov.et/