ኢትዮጵያን ማን ሊታደጋት ይችላል( በሰሎሞን ዳኞ )

የአገራችን ሁኔታ ከድጡ ወደ ማጡ እየሄደ መሆኑን ስመለከት እንደ ሌሎች አገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን ሁሉ ልቤ በሐዘን ይሞላል፡፡ ዶ/ር ዓብይን እጅግ ተስፋ አድርገናቸው የነበረ ቢሆንም፣ ዙፋናቸው መርጋት ተስኖት በከባድ ማዕበል እንደተመታ መርከብ እየተንገጫገጨ ይገኛል፡፡ ለነገሩ አውቆ አበዶች በበዙበት ዘመን ዓብይ ብቻቸውን ምን ያድርጉ? እሳቸው አንድ ዕርምጃ ወደፊት በተራመዱ ቁጥር ሁለት ዕርምጃ ወደኋላ የሚጎትታቸው በዛ፡፡ ወፈ ሰማያት አክቲቪስት ነኝ ባይ ኃላፊነት በጎደለው ሁኔታ፣ በማያውቀው ጉዳይ እየገባ ሲፈተፍት ይውላል፡፡ ዓብይ ሥልጣናቸውን ለመንጠቅ የሚመኘውን ሁሉ የድሮ የአገራችን ነገሥታት ተቀናቃኝ ወንድሞቻቸውን ጠራርገው ወህኒ ይወረውሯቸው እንደነበረው እንዳያደርጉ ጊዜው የዴሞክራሲ ሆነ፡፡ በጣም አስቸጋሪ ነው፡፡

ለመሆኑ ኢትዮጵያ ተስፋ አላት? ማን ሊያድናትስ ይችላል? ወደ ታች ወርጄ በጎጥና በብሔር ማሰቡን ባልወደውም የወቅቱ ሁኔታ ስለሚያስገድደኝ ቃላቱን በግድ እጠቀማለሁ፡፡ አንዱን ብሔር ከሌላው የማበላለጥ ዓላማ እንደሌለኝ ግን ከወዲሁ እንዲታወቅልኝ እፈልጋለሁ፡፡

አማራ ኢትዮጵያን አሁን ከገባችበት ማጥ ሊታደጋት ይችላል? በእኔ እምነት አይችልም፡፡ ምክንያቱም ያወቁና የበቁ የመሰላቸው የ1960ዎቹ የአማራ ተማሪዎች በማርክሲስት ሌኒኒስት ፍልስፍና ተለክፈው የራሳቸውን ብሔር ጨቋኝ ሌላውን ደግሞ ተጨቋኝ አድርገው በመሳል የፈጠሩት ትርክት፣ ውሎ አድሮ አማራ በጠላትነት እንዲፈረጅና ተደማጭነት እንዳይኖረው በማድረጉ ነው፡፡ ‹ውሻ በቀደደው ጅብ› ይገባል እንዲሉ፣ አማራን በጭፍን ለሚጠሉት ትልቅ ስንቅ ሆኗቸዋል፡፡ እነዚያ አብዮተኛ ወጣቶች ባመጡት ጦስም ኢትዮጵያን በጥበብና በአርቆ አስተዋይነት በሰላም ሲመሯት የነበሩት ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴና ባለሥልጣኖቻቸው ያለ ፍርድ በግፍ ተገደሉ፡፡ ይህም ፈጣሪን ከማሳዘን አልፎ የታሪክ መሠረት እንዲነቃነቅ አድርጓል፡፡ ስለዚህ ጉዳይ መፀፀትና ንስሐ መግባት ያባት ቢሆንም ትኩረት የሰጠው ግን የለም፡፡ ሰው የሚያጭደው የዘራውን ነውና እየሆነ ያለው ይኸው ይመስለኛል፡፡ በሰኔ 2011 ዓ.ም. በክልሉ መዲና በባህር ዳር የተከሰተው የከፍተኛ ባለሥልጣናት ግድያ ጥሎት ያለፈው መጥፎ ጠባሳም ሌላው ጣጣ ነው፡፡ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ ወይም በደንባራ በቅሎ ቃጭል ተጨምሮ እንደ ማለት ነው፡፡

ትግሬስ ሊያድናት ይችላል? አይመስለኝም፡፡ ለምን? ቢባል ሕወሓት ብዙ ነገር ስላበላሸና ተመዝኖ ቀልሎ ስለተገኘ ነው፡፡ ብዙዎች እውነተኛ ዴሞክራሲ እንዲመጣ ብለው መስዋዕት የከፈሉለትን ትግል ወዳልሆነ አቅጣጫ መራው፡፡ ኢትዮጵያዊነት እንዲሟሽሽና ጎጠኝነት እንዲጎለብት አደረገ፡፡ ሙስና አገሪቱን ጋጣት፡፡ ኢሰብዓዊ ድርጊቶች ሰማይ ጥግ ደረሱ፡፡ ነገሩ ሄዶ ሄዶ ሕወሓት እንዲተፋ ከማድረጉም በላይ፣ ትግራይ በጥርጣሬ እንድትታይ አደረጋት፡፡

ኦሮሞስ? ‹‹ለዘመናት ኢትዮጵያን የመምራት ዕድሉን አግኝቼ አላውቅምና ተራው ለእኔ ሊሰጠኝ ይገባል›› ሲል የነበረው ኦሮሞ፣ በሚያዝያ 2010 ዓ.ም. ይህን ታላቅ ኃላፊነት በመረከቡ አብዛኛው ኢትዮጵያዊ ተደስቶ ነበር ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡ ለውጡ እንዲመጣ በተለይ ዶ/ር ዓብይና አቶ ለማ መገርሳ የተጫወቱት ሚና በቀላሉ የሚረሳ አይደለም፡፡ በርካታ አመርቂ ተግባሮች መገኘታቸውም አይካድም፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትራችን ዓለም አቀፍ የኖቤል ሽልማት እንዲያሸንፉ አስችሏል፡፡ ነገር ግን አንዳንድ ጽንፈኛ የኦሮሞ ብሔርተኞች የሚያራምዱት አፍራሽ ድርጊት የተገኘው ለውጥ ጥላሸት እንዲቀባና በአቃፊነቱ የሚታወቀው ኦሮሞ የማይመጥነው ስም እንዲሰጠው እያደረጉ ነው፡፡ እነዚህ ግለሰቦች በምናባቸው የሚስሉት አረንጓዴ ሳር እንጂ ገደሉ በጭራሽ ሊታያቸው አልቻለም፡፡ ልጓም በሌለው የመንጋ ፖለቲካ እየተመሩ እጃቸው በንፁኃን ደም እየተጨማለቀ ነው፡፡ ይህም ድርጊት ሌላው ቢቀር የታሪክ ባለቤት በሆነው ፈጣሪ ዘንድ በበጎ እንደማይመዘገብ የታወቀ ነው፡፡ በዚህም የተነሳ ሕዝቡ በዶ/ር ዓብይ ላይ የነበረው እምነት በመሸርሸር ላይ ስለመሆኑ አንዳንድ ምልክቶች እየታዩ ነው፡፡ ችግሩ በዚሁ ከቀጠለ ኦሮሞ አገሪቱን ወደ ከፍታ ሊያወጣት እንደማይችል አያጠያይቅም፡፡

ታዲያ ከላይ የተጠቀሱት ‹‹ትልቅ ነን›› እያሉ የሚመፃደቁት ብሔረሰቦች ፈተናውን ማለፍ ካልቻሉ፣ ይህችን መከረኛ አገር ማን እንደገና በእግሯ ሊያቆማትና ከውርደት ሊያወጣት ይችላል? አሁን ባለው የአገራችን ነባራዊ ሁኔታ ሁለት ነገሮች መፍትሔ መስለው ይታዩኛል፡፡ እነሱም ድብልቅ የሆነው ዜጋና ‹‹አናሳ›› ወይም አነስተኛ የሕዝብ ቁጥር ያላቸው ብሔረሰቦች ናቸው፡፡ ታሪክን አስደግፌ ትንሽ ለማብራራት ልሞክር፡፡

ድብልቅ ዜጎች

ድብልቅ ስል ከተለያዩ ብሔሮች የተወለዱ ማለቴ ነው፡፡ እንደሚታወቀው ኢትዮጵያ ውስጥ ብዙ ድብልቅ ሕዝብ አለ፡፡ እንዲያውም ከሌላው ጋር ያልተቀላቀለ ‹‹ንፁህ›› ዘር አይገኝም ነው የሚባለው፡፡ በእርግጥ ባለፉት 30 ዓመታት በነበረው የዘር ፖለቲካ ድብልቅ ለሆኑት ዜጎች አማራጭ ስላልነበረ፣ ሕዝቡ የግድ አንዱን ብሔር እንዲመርጥ ይገደድ ነበር፡፡

ድብልቅ የሆነ ሁሉ ለአገራዊ አንድነት ይጨነቃል ብሎ ለመደምደም ቢያስቸግርም (ምሳሌ አሁን አገሪቱን እየበጠበጡ ካሉት ውስጥ ድብልቅ የሆኑ ይገኙበታል)፣ አብዛኛው ለአገሩ ቀናዒ ነው የሚል ፅኑ እምነት አለኝ፡፡ ታሪካችን ለዚህ ምስክር ነው፡፡ የኢትዮጵያ አንድነት ከሚያንገበግባቸውና ሕዝቡን ያለ አድልዎ በእኩል ሲያስተዳድሩ ከነበሩት ድብልቅ መሪዎቻችን ውስጥ እምዬ ምኒልክ፣ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴና መንግሥቱ ኃይለ ማርያም ይገኙበታል፡፡ ዶ/ር ዓብይ አህመድም ከዚህ ጎራ የሚመደቡ ናቸው፡፡

‹‹አናሳ›› ብሔረሰቦች

‹‹አናሳ›› ብሔረሰቦች የሚባሉትን ሳስብ የኢትዮጵያ ባለውለታ የሆኑትና ሰፊ ተቀባይነት ያላቸው የጋምቤላው ኦባንግ ሜቶ፣ የጉራጌው ብርሃኑ ነጋ፣ ‹‹እንኳን እኛ ግመሎቻችን የኢትዮጵያን ባንዲራ ያውቃሉ›› ያሉት አፋር ወንድሞቻችን፣ ከመድረክ ለምን እንደ ጠፉ ባላውቅም የቤንሻንጉል ጉምዙ ያረጋል አይሸሹም፣ የሐድያው በየነ ጴጥሮስ፣ የሶማሌው ሙስጠፋ ዑመር፣ ወዘተ ትዝ ይሉኛል፡፡ ዘርዝሬ አልጨርሳቸውም እንጂ ወላይታ፣ ጋሞ፣ ጎፋ፣ ከምባታ፣ ጠንባሮ፣ አገው፣… በኢትዮጵያዊነታቸው የማይደራደሩ ናቸው፡፡ እስቲ እነሱም ይደመጡ፡፡ አገር የመምራት ዕድሉ ይሰጣቸው፡፡ እነሱ ለዚች አገር አድዋ ላይ አልተሰውምን? ካራማራ ላይ አጥንታቸውን አልከሰከሱምን?

ታሪክም እንደሚያስተምረን አብዛኛውን ጊዜ ተዓምር የሚሠሩት ያልተገመቱ ሰዎች ናቸው፡፡ በጥንት ዘመን በአገዎች ሲመራ የነበረውን የዛግዌ ሥርወ መንግሥት እዚህ ላይ ማንሳት ይቻላል፡፡ ይህ መንግሥት የአክሱም ሥርወ መንግሥትን ባጠፋችው በዮዲት ጉዲት እጅግ ፈራርሳ የነበረችውን አገር መልሶ ከመገንባቱም በላይ፣ ዛሬ ድረስ ዓለም የሚደነቅበትን የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናትን በረቀቀ ጥበብ ከአለት ፍልፍሎ መሥራት የቻለ ነው፡፡

የኢትዮጵያ አንድነት መሐንዲስ እንደሆኑ የሚነገርላቸው የአፄ ቴዎድሮስ የኋላ ታሪክም ከቁጥር የሚገባ አልነበረም፡፡ ለቁም ነገር በቅተው በመሳፍንት አገዛዝ ሥር ወድቃ አበሳዋን ስታይ የነበረችውን አገር አንድ ያደርጋሉ ተብለው አልታሰቡም፡፡ ነገር ግን የማይቻል የሚመስለው እንዲቻል አደረጉ፡፡ ለትውልድ የሚተርፍ ታሪክም ሠርተው አለፉ፡፡

ማጠቃለያ

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዓብይ አህመድ ማሻሻል ያለባቸውን አርመው በያዙት ራዕይ በፅናት ቢገፉበት አሁንም አልረፈደም ባይ ነኝ፡፡ ፈጣሪም ከእሳቸው ጋር ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ ብዙ ሰው በዚህ እንደሚስማማ አሌ አይባልም፡፡ ይህ ካልሆነ ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ በ21ኛው ክፍለ ዘመን የኃጢያት ውጤት የሆነውን ብሔርን የሚያመልኩትን ወደ ጎን ትቶ፣ ወደ ሌሎች ድብልቆችና ሲናቁ ወደ ነበሩት ‹‹አናሳ›› ብሔሮች ፊቱን ማዞር አለበት፡፡ እንደ እነ አፄ ቴዎድሮስ ዘመን ጊዜው የጉልበት አይደለምና ዴሞክራሲያዊ በሆነ መንገድ አገር የመምራት ዕድሉ ሊሰጣቸው ይገባል እላለሁ፡፡ ቸር ያሰማን!